केळवत गाव
प्रस्तावना
‘केळवत’ हे रत्नागिरी जिल्ह्यातील मंडणगड तालुक्यातील निसर्गाच्या कुशीत वसलेले एक छोटेखानी पण अत्यंत नयनरम्य महसुली गाव आहे. ‘पालघर ग्रुप ग्रामपंचायती’चा एक भाग असलेले हे गाव शांतता आणि निसर्गसौंदर्यासाठी ओळखले जाते. डोंगरदऱ्या आणि हिरवीगार वनराई यामुळे केळवत गावाला कोकणातील अस्सल गावाचे रूप प्राप्त झाले आहे.
भौगोलिक आणि प्रशासकीय माहिती (Geographical & Administrative Details)
स्थान: केळवत गाव मंडणगड शहरापासून साधारण ५-६ किमी अंतरावर आहे. हे गाव मुख्य रस्त्यापासून थोडे आत, निसर्गाच्या सानिध्यात वसलेले आहे.
क्षेत्रफळ: या महसुली गावाचे एकूण भौगोलिक क्षेत्रफळ सुमारे ३०३.८३ हेक्टर आहे. लोकसंख्येने छोटे असले तरी क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने गावाचा विस्तार मोठा आहे.
हवामान: येथील हवामान कोकणातील वैशिष्ट्यांप्रमाणेच उन्हाळ्यात उष्ण असते, तर पावसाळ्यात येथे अतिवृष्टी होते. पावसाळ्यात गावातील ओढे आणि धबधबे प्रवाही होतात, ज्यामुळे गावाला स्वर्गीय सौंदर्य प्राप्त होते.
जमीन: येथील जमीन डोंगराळ आणि जांभ्या दगडाची (Laterite Soil) असून ती आंबा, काजू आणि फणस या पिकांसाठी अत्यंत पोषक आहे.
लोकसंख्या व सांख्यिकी
| माहिती | तपशील |
| एकूण लोकसंख्या | १५८ |
| पुरुष | ७० |
| स्त्रिया | ८८ |
| एकूण घरे (Households) | ९५ |
| साक्षरता प्रमाण | सुमारे ८०.५४ % |
| पिन कोड | ४१५२०३ |
लोकजीवन आणि अर्थव्यवस्था
गावातील अर्थव्यवस्था ही पूर्णपणे निसर्ग आणि शेतीवर आधारित आहे.
प्रमुख पिके: पावसाळी भातशेती (Rice Farming) हे येथील लोकांचे मुख्य उपजीविकेचे साधन आहे. त्यासोबतच वरी आणि नाचणीचे पीक घेतले जाते.
बागायती: केळवत गाव काजू आणि हापूस आंबा उत्पादनात अग्रेसर आहे. येथील हापूस आंबा चवीसाठी प्रसिद्ध आहे.
चाकरमानी: गावातील लोकसंख्या कमी असण्याचे मुख्य कारण म्हणजे रोजगारासाठी मुंबई-पुण्याकडे झालेलं स्थलांतर. मात्र, हे चाकरमानी गावाशी नाळ जोडून आहेत आणि गावाच्या विकासात त्यांचा मोठा वाटा आहे.
सांस्कृतिक आणि धार्मिक वारसा
गावातील वातावरण अत्यंत खेळीमेळीचे आणि धार्मिक आहे.
ग्रामदैवत: गावातील मंदिर हे ग्रामस्थांचे श्रद्धास्थान आहे.
उत्सव: कोकणातील लाडका सण ‘शिमगा’ (होळी) येथे मोठ्या उत्साहात साजरा होतो. पालखी सोहळा आणि रात्रीची नमनं (खेळे) पाहण्यासाठी चाकरमानी गावी येतात. गणेशोत्सवातही गाव भक्तीरसात नाहून निघते.
सुविधा आणि शिक्षण
पाणीपुरवठा: गावाला नैसर्गिक स्रोत, विहिरी आणि नळपाणी योजनेद्वारे पाणीपुरवठा केला जातो. डोंगराळ भाग असल्याने येथील पाणी चवीला गोड आणि स्वच्छ असते.
रस्ते: प्रधानमंत्री ग्रामसडक योजनेमुळे गावापर्यंत पक्का रस्ता पोहोचला आहे, ज्यामुळे दळणवळण सोपे झाले आहे.